Eseriniz izinsiz kullanıldıysa ilk 5 adım
- Delili hemen koruyun. Sayfanın adresini, yayın tarihini, ekran görüntüsünü ve mümkünse ekran kaydını alın. İçerik silinebileceği için noter tespiti veya e-tespit ile kayıt altına aldırın.
- Hak sahipliğinizi belgeleyin. Orijinal dosyalar, taslaklar, sürüm geçmişi, yayın tarihleri ve varsa kayıt-tescil belgesi bir arada olsun.
- Kaldırma talebinde bulunun. İçeriği yayınlayana veya platforma telif bildirimi yapın. İnternette üç gün içinde kaldırılmazsa savcılık aracılığıyla erişim durdurulabilir.
- İhtarname gönderin. Noter aracılığıyla hak sahipliğinizi, ihlali ve talebinizi bildirin; çoğu uyuşmazlık bu aşamada çözülür.
- Dava veya şikâyet yolunu seçin. İhlalin durdurulması, tazminat veya ceza şikâyeti için süreleri kaçırmayın: şikâyet süresi öğrenmeden itibaren 6 aydır.
Hangi durumlar telif hakkı ihlalidir?
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, eser sahibine eserini çoğaltma, yayma, işleme ve umuma iletme konusunda münhasır haklar tanır. Bu hakları izinsiz kullanmak ihlal oluşturur. En sık karşılaşılan durumlar:
| İhlal türü | Örnek |
|---|---|
| Çoğaltma | Kitabın, fotoğrafın veya yazılımın izinsiz kopyalanması, basılması, indirilip yeniden yüklenmesi |
| Yayma | Kopyaların satışa sunulması, dağıtılması, e-ticaret sitesinde ürün görseli olarak kullanılması |
| Umuma iletim | Eserin web sitesinde, sosyal medyada veya YouTube’da izinsiz yayınlanması |
| İşleme | Senaryonun, şarkının veya tasarımın izinsiz uyarlanması, değiştirilerek kullanılması |
| Manevi haklar | Eserin sahibinin adı belirtilmeden ya da başkasının adıyla yayınlanması, eserin bozulması |
Fikir tek başına korunmaz; korunan, fikrin özgün ifade biçimidir. Benzer bir konu ya da tarz her zaman ihlal anlamına gelmez. Neyin kopyalandığını somut olarak karşılaştırmak gerekir.
Telif hakkı ihlalinde başvurulabilecek yollar
| Yol | Ne sağlar? | Dayanak |
|---|---|---|
| İhlalin durdurulması | Devam eden izinsiz kullanımın sona erdirilmesi (tecavüzün ref’i) | FSEK m. 66 |
| İhlalin önlenmesi | İhlal tehlikesi veya tekrarının önlenmesi (tecavüzün men’i) | FSEK m. 69 |
| Üç kat bedel | Sözleşme yapılsaydı istenebilecek bedelin en çok üç katı | FSEK m. 68 |
| Tazminat ve kazanç devri | Maddi ve manevi tazminat, ihlalden elde edilen kazancın devri (üç kat bedelin alternatifi) | FSEK m. 70 |
| İhtiyati tedbir | Dava sonuçlanmadan kullanımın hemen durdurulması | FSEK m. 77 |
| Ceza şikâyeti | 1–5 yıl hapis veya adli para cezası; şikâyete bağlı, süre 6 ay | FSEK m. 71, 75 |
Davalar fikrî ve sınai haklar hukuk mahkemelerinde, ceza yargılaması fikrî ve sınai haklar ceza mahkemelerinde görülür. Hangi yolun seçileceği; delil durumu, ihlalin boyutu ve hedefinize (içeriğin kaldırılması mı, tazminat mı) göre belirlenir.
İspat: eserin size ait olduğunu nasıl gösterirsiniz?
İhlal davasında ilk soru, eserin gerçekten size ait olup olmadığı ve ne zamandan beri var olduğudur. Telif hakkı tescil şartı olmadan doğar; ancak ispat yükü sizdedir. Güçlü bir dosyada şunlar bulunur:
- Orijinal ve ham dosyalar (RAW fotoğraf, kaynak kod deposu, taslak metinler, proje dosyaları)
- Tarihli yayın kayıtları, e-postalar, teslim yazışmaları ve sözleşmeler
- Ortak çalışma varsa katkıları ve mali hakların kime ait olduğunu gösteren belgeler
- Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan alınmış isteğe bağlı kayıt-tescil belgesi
Kayıt-tescil ihlalden sonra da yaptırılabilir, ama belge başvuru tarihini gösterir. Eserinizi yayınlamadan veya paylaşmadan önce tescil ettirmek, olası bir uyuşmazlıkta işinizi en çok kolaylaştıran adımdır.
Diğer eserlerinizi şimdi tescil ettirin
Bir eseriniz izinsiz kullanıldıysa diğerleri de risk altında olabilir. Kayıt-tescil dosyanızı biz hazırlayıp başvuruyu yürütelim; fiyatlar 5.000 TL’den başlar, ön değerlendirme ücretsizdir.
2015’ten beri Anlam Patent · Hafta içi 08:30–18:00İnternette ve sosyal medyada ihlal
Eser bir web sitesinde yayınlanıyorsa önce içerik sağlayıcıya başvurup içeriğin kaldırılmasını istersiniz. Üç gün içinde kaldırılmazsa Cumhuriyet savcılığına başvurarak erişimin durdurulmasını talep edebilirsiniz. Bu yol FSEK’in ek 4. maddesinde düzenlenmiştir.
Platformlarda kendi bildirim formları daha hızlı sonuç verir. Ayrıntılar için YouTube telif hakkı ve Instagram telif hakkı rehberlerine bakın. Haksız bildirimle karşılaştıysanız aynı sayfalarda itiraz adımlarını bulabilirsiniz.
İhtarname nasıl hazırlanır?
İhtarname, ihlali yapan kişiye resmî olarak durumu bildirdiğiniz ve talebinizi ilettiğiniz yazıdır. Noter aracılığıyla gönderilmesi, tebliğ tarihinin ispatı açısından önemlidir. İçinde şunlar yer alır:
- Eserin ne olduğu ve size ait olduğuna dair kısa açıklama
- İhlalin nerede, ne zaman ve nasıl yapıldığı
- Talebiniz: kullanımın durdurulması, içeriğin kaldırılması, lisans bedeli veya tazminat
- Talebin yerine getirilmesi için makul bir süre
Ölçüsüz veya hatalı bir ihtar karşı tarafa avantaj sağlayabilir. Göndermeden önce hak sahipliği dosyanızın eksiksiz olduğundan emin olun.
Anlam Patent bu süreçte ne yapar?
Hak sahipliği dosyanızı ve delil düzeninizi hazırlar, eserlerinizin kayıt-tescilini yapar ve izlenecek yolu birlikte belirleriz. Dava ve ceza şikâyeti süreçleri avukat tarafından yürütülür; bu aşamaya geçmeniz gerekirse dosyanızı avukatın kullanabileceği hâle getiririz.
İhlalde süre önemlidir
Delil kaybolmadan ve şikâyet süresi dolmadan durumu değerlendirelim. Ön görüşme ücretsizdir.
Ön Değerlendirme İsteyinTelif hakkı ihlalinin cezası nedir?
5846 sayılı Kanun’un 71. maddesine göre izinsiz çoğaltma, yayma veya umuma iletim gibi fiiller için bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülür. Bu suçlar şikâyete bağlıdır.
Kayıt-tescil belgem yoksa hakkımı arayabilir miyim?
Evet. Telif hakkı eserin meydana getirilmesiyle doğar; tescil şartı yoktur. Ancak eserin size ait olduğunu ve tarihini ispat etmeniz gerekir. Kayıt-tescil belgesi, orijinal dosyalar ve tarihli yayın kayıtları bu ispatı kolaylaştırır.
Şikâyet için ne kadar sürem var?
Ceza yolunda şikâyet süresi, ihlali ve faili öğrendiğiniz tarihten itibaren altı aydır. Bu süre kaçırılırsa ceza şikâyeti yapılamaz; hukuk davası yolu ayrıca değerlendirilir.
Ne kadar tazminat isteyebilirim?
İzinsiz kullanımda, kullanım için sözleşme yapılmış olsaydı isteyebileceğiniz bedelin en çok üç katını talep edebilirsiniz (FSEK m. 68). Bunun yerine şartları varsa maddi tazminat veya ihlal edenin elde ettiği kazancın devri yolu seçilebilir; bu ikisi üç kat bedelle birlikte istenmez. Manevi haklar ihlal edildiyse manevi tazminat ayrıca istenebilir (m. 70).
İnternetteki içeriği nasıl kaldırtırım?
Önce içerik sağlayıcıya, yani içeriği yayınlayana başvurarak kaldırılmasını istersiniz. Üç gün içinde kaldırılmazsa Cumhuriyet savcılığına başvurup erişimin durdurulmasını talep edebilirsiniz (FSEK Ek m. 4). YouTube ve Instagram gibi platformların kendi telif bildirim formları da vardır.